RELACJA Z WYJAZDU PAMIĘCI DO AUSTRII
„JESTEŚMY JAK ŻYWE KAMIENIE…” *
*Włodzimierz Wnuk, polski więzień KL Gusen.
Nagrodą dla laureatów konkursu „Sztafeta Pamięci – losy mojej rodziny w czasie II wojny światowej” był Wyjazd Pamięci do Austrii i odwiedzenie takich miejsc martyrologii jak: Mauthausen Memorial, Ebensee Memorial, Miejsce Pamięci Obozu Koncentracyjnego Gusen, Muzeum w Steyr, Zamek Śmierci Hartheim, sztolnie “Bergkristall, Sankt Georgen. Ciekawym miejscem pobytu był również barokowy klasztor Sankt Florian, gdzie znajdowała się baza noclegowa. Wyjazd miał charakter dydaktyczny, podczas uroczystej gali można było zapoznać się z historią rodzin, których przodkowie w większości zginęli w obozach. Należy wspomnieć, że kompleks niemieckich obozów koncentracyjnych Mauthausen, Gusen był zaliczany przez SS do obozów koncentracyjnych III stopnia (Stufe III). Oznaczało to obóz o najcięższych warunkach bytowych, katorżniczej pracy w kamieniołomach oraz najniższych szansach przeżycia, przeznaczony dla tzw. „niepoprawnych wrogów politycznych Rzeszy”. Śmiertelność sięgała około 80%, Polacy stanowili najliczniejszą narodowość powyższego systemu obozów. Obóz ten bywa często nazywany przez historyków „niemieckim Katyniem” ze względu na celowe i planowe wyniszczanie polskiej warstwy przywódczej.
Ważnym aspektem wyjazdu było pozyskanie informacji o Henryku Czarnockim ur. 15 lipca 1910 roku, którego kopertę (bez listu) wysłaną z KL Dachau znaleźliśmy w szkolnej Izbie Pamięci. Udało się również pozyskać list wysłany z Konzentrationslager Neuengamme do żony Henryki zamieszkałej w Warszawie (odnaleziony na amerykańskim Ebay), jego tłumaczenie znajduje się w zbiorach Izby. Przez długi czas oficjalna informacja potwierdzała, że H. Czarnocki został zamordowany w Dachau, natomiast dochodzenie prokuratora Marka Rabiegi z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie doprowadziło do austriackiego, mrocznego zamku Hartheim, gdzie zagazowano tlenkiem węgla około 30tys ludzi w tym około 1600 Polaków (m.in. duchownych i robotników przymusowych). Odwiedzenie wspomnianego miejsca umożliwiło zweryfikowanie informacji w miejscowym archiwum, gdzie odszukaliśmy na liście zamordowanych Heinricha Czarneckiego (błąd w pisowni popełniony przez Austriaków). Zamek Hartheim (niedaleko Linzu w Austrii) był jednym z głównych ośrodków eksterminacji w ramach niemieckiego programu eutanazji (Akcja T-4 w latach 1940-41). W związku z tym wdrożono akcję „(…) polegającą na zabijaniu ludzi niedorozwiniętych psychicznie, umysłowo a nawet neurologicznie chorych a także osób z wrodzonymi zaburzeniami rozwojowymi (…)”. Następnie mordowani byli więźniowie obozów koncentracyjnych (tajna Akcja 14f13 w latach 1941-44), którym mówiono, że udają się do sanatorium „odbudować zdrowie”. Więźniowie byli dowożeni autobusami z zasłoniętymi oknami, wprowadzani do piwnic zamku, gazowani tlenkiem węgla w komorze, a ciała były spalane w krematorium znajdującym się w sąsiednim pomieszczeniu. Prochy wrzucano do Dunaju lub rozsypywano w ogrodzie przylegającym do zamku. Niemcy fałszowali akty zgonu wystawiając je z datami, które różniły się nawet do roku wobec stanu faktycznego oraz wysyłali je do rodzin z różnych urzędów pocztowych rozsianych po całej III Rzeszy. Podejmowali wielkie starania, aby zatrzeć ślady zbrodni.
W wyjeździe wzięli udział Karina Nowak-Płonka i Jarosław Płonka. Opiekę merytoryczną pełnili pracownicy IPN: Naczelnik – Marta Szczesiak-Ślusarek, Agnieszka Kubiak, Tomasz Cieślak, Piotr Orzechowski oraz Anna Chmielewska – Metka – historyk, archiwista i specjalistka ds. edukacji historycznej, związana z Olsztynem. Współorganizatorem Wyjazdu Pamięci było Stowarzyszenie Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych wraz z Przewodniczącą Elżbietą Rybarską. Najstarszymi uczestniczkami były córki zamordowanych Polaków, panie Aleksandra oraz Maria, mające ponad 90 lat.
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji, autorzy zdjęć: Anna Chmielewska – Metka, Karina Nowak – Płonka, Tomasz Cieślak, Jarosław Płonka oraz https://navicup.com/object/austria-grand-tour/stift-st-florian-235982/pl – fotografia klasztoru Sankt Florian.
https://www.facebook.com/ipnpoz/?locale=pl_PL
https://stowarzyszenierodzinpolskichofiarobozowkoncentracyjnych.wordpress.com/about/
https://www.stowarzyszenierodzinpolskichofiarobozowkoncentracyjnych.pl/
